Ostali EU instrumenti otvoreni za BiH (TAIEX, P2P, LAF, IfS)

I. TAIEX

Šta znači TAIEX?
TAIEX je skraćenica za Instrument tehničke pomoći i razmjene informacija.

Čime se bavi TAIEX?
TAIEX sa korisnicima dijeli tehničku ekspertizu zemalja članica EU u svim dijelovima EU zakonodavstva i regulative (tzv. EU acquis).

Strateški ciljevi

TAIEX je Instrument tehničke pomoći i razmjene informacija Evropske komisije koji provodi Jedinica za izgradnju institucija u okviru Generalne direkcije za proširenje (DG Elarg). TAIEX se može primjenjivati u jednoj ili u grupi zemalja, zavisno od vrste utvrđene potrebe. Obično se koristi kao odgovor na podnešene zahtjeve, kanališući molbe za pomoć i tako obezbjeđujući ekspertizu prilagođenu svakom pojedinom korisniku u cilju rješavanja konkretnih problema u što kraćem roku.

TAIEX, kao tipični predpristupni instrument, je predstavljao prvu praktičnu mjeru koja se može povezati sa zvaničnim priznavanjem ambicija zapadnog Balkana da se pridruži Evropskoj uniji.
Već u junu 2004. godine, TAIEX je u potpunosti bio u funkciji i počeo je organizaciju serije uvodnih seminara o acquis-u za potrebe administrativnih službi nekoliko zemalja zapadnog Balkana u okvirima Procesa stabilizacija i pridruživanja istovremeno.

Koju vrstu usluga nudi TAIEX?
Glavni zadaci TAIEX-a su:

  • Obezbjeđivanje kratkoročne tehničke pomoći i savjeta u pogledu prenošenja EU propisa u zakone zemalja korisnika, te u pogledu upravljanja, provođenja i poštivanja tih zakona koje slijede. – Dovođenje zemalja partnera u ENPI-ju (Instrument evropskih doprosusjedskih odnosa i partnerstva) bliže Evropskoj uniji, putem pojačanog ekonomskog integrisanja i produbljivanja političke saradnje kroz dijeljenje iskustava stečenih tokom procesa proširenja EU;
  • Obezbjeđivanje tehničke obuke i pomoći saradnika partnerima i učesnicima u procesu ispred zemlje korisnika;
  • Posredovanje u protoku informacija u vidu prikupljanja i stavljanja na raspolaganje različitih informacija; 
  • Obezbjeđivanje odgovarajućih baza podataka za podršku i nadgledanje procesa približavanja EU, te utvrđivanje daljih potreba u pogledu tehničke pomoći;
  • Tehnička pomoć kroz instrument TAIEX dolazi u različitim oblicima i obuhvata širok spektar oblasti. Partnerske uprave mogu iskoristiti fleksibilnost TAIEX-a pri ispunjavanju velikih potreba u pogledu obuke o EU zakonima kroz posezanje za velikim brojem zvaničnika. U isto vrijeme, neophodno je zadržati svijest o i odgovarati na ciljane zahtjeve. U tom smislu, kao dodatna usluga u izgradnji institucija, mogu se organizovati ekspertske posjete ili studijske posjete, što u potpunosti zavisi od vrste zahtjeva koji je uputila zemlja partner, odnosno zemlja korisnik.

Kakvu vrstu aktivnosti provodi TAIEX: 

  • Radionice
    Eksperti iz zemalja članica odlaze u zemlju korisnicu gdje održavaju radionice ili seminare tokom kojih prezentuju pregled određenih dijelova zakona, regulative, procedura i najboljih praksi EU velikom broju zvaničnika uprava zemlje korisnice.
  • Ekspertske misije
    Jedan ili dva eksperta iz neke od zemalja članica EU se šalju u određenu instituciju kako bi pružili detaljne savjete u pogledu preuzimanja određenog dijela EU zakona, regulative, procedura i najboljih praksi. Generalno govoreći, ekspertska misija obično traje do pet dana i podrazumijeva intenzivan rad sa manjom grupom stručnih lica iz uprave zemlje korisnice posvećen određenoj temi ili zakonu/njegovoj provedbi.
  • Studijske posjete
    Grupa od troje lica koja se bave određenim pitanjem odlazi u studijsku posjetu u neku od zemalja članica EU u trajanju od maksimalno pet dana. Cilj je da nauče da provode neki konkretan dio EU zakona, a prije svega da proučavaju najbolje prakse iz prošlosti. Studijske posjete se fokusiraju na tehnička pitanja u vezi sa provedbom acquis-a.

Ko su korisnici pomoći TAIEX-a?
TAIEX svojim mandatom da obezbjeđuje pomoć obuhvata sljedeće grupe zemalja korisnica:

  • Hrvatska, Island, Turska, Bivša Jugoslavenska Republika Makedonija;
  • Albanija, Bosna i Hercegovina, Crna Gora, Srbija i Kosovo (kako je to uređeno Rezolucijom 1244 Vijeća sigurnosti UN-a od 10.06.1999. godine);
  • Turska kiparska zajednica u sjevernim dijelovima Kipra;
  • Alžir, Jermenija, Azerbejdžan, Bjelorusija, Egipat, Izrael, Jordan, Liban, Libija, Modavija, Maroko, palestinske vlasti, Sirija, Tunis, Ukrajina i Rusija.

Korisnici TAIEX-ove pomoći su oni sektori, bilo javni ili privatni, koji u okviru date zemlje korisnice igraju određenu ulogu u preuzimanju, provedbi i poštivanju EU zakona ili, u slučaju ENPI zemalja, u produbljivanju ekonomske i političke saradnje kroz razmjenu iskustava stečenih tokom procesa proširenja EU. Glavne ciljane grupe uključuju:

  • Državni službenici uposleni u javnoj upravi, na državnom i pod-državnim nivoima, i u saradnji sa domaćim vlastima;
  • Pravosudni organi i agencije za provođenje zakona;
  • Parlamenti i državni službenici uposleni u Parlamentima ili zakonodavnim vijećima;
  • Profesionalna i komercijalna  udruženja koja zastupaju društvene partnere, te predstavnici sindikata, odnosno udruženja poslodavaca;
  • Usmeni prevodioci, lektori i prevodioci pisanih zakonskih akata.

TAIEX ne obezbjeđuje direktnu podršku privatnim licima ili pojedinačnim preduzećima.

Kako se prijaviti

Zahtjev za pomoć TAIEX-a mora uputiti organ javne uprave.
Koordinator aktivnosti TAIEX-a u Bosni i Hercegovini je Direkcija za evropske integracije (DEI) koja, u dogovoru sa institucijom konačnim korisnikom, podnosi prijavu za pomoć TAIEX-a. Kontakt e-mail adresa u DEI je: taiexbih@dei.gov.ba

Prijave se mogu podnositi i direktno TAIEX-u putem njihove internet stranice gdje se mogu naći formulari za različite vidove pomoći koju TAIEX pruža (zahtjevi za ekspertske/studijske posjete, radionice).
Prilikom podnošenja prijave mora se voditi računa o tome da se vrsta tražene pomoći odnosi na neki od prioriteta utvrđenih Evropskim partnerstvom i Sporazumom o stabilizaciji I pridruživanju. Također je korisno napomenuti na koji konkretan dio EU zakona se prijava odnosi. Dobro izrađena i detaljna prijava ima veće šanse da bude odobrena.
Po prijemu i registrovanju, podnosiocu prijave će biti potvrđen prijem iste.

Procjena prijava

Sve prijave se podnose Delegaciji EU i nadležnim službama Evropske komisije na procjenu. Konačnu odluku po prijavi donosi Jedinica za izgradnju institucija pri Generalnoj direkciji za proširenje koja je nadležna za upravljanjem instrumentom TAIEX. Čim prijava prođe kroz ovdje opisani proces konsultacija, podnosilac će dobiti i službeni odgovor o odluci. Od podnošenja prijave će proći u prosjeku najmanje osam sedmica do slanja eksperata, odnosno dvanaest sedmica do organizacije seminara/radionice.

Logistika

Jednom kada se utvrde datum TAIEX-ove radionice/seminara/ekspertske misije/studijske posjete i svi eksperti/govornici, dosije se prebacuje eksternom ugovaraču, a to je trenutno GTZ (GTZ je taj koji je nadležan za organizaciju, rezervacije i plaćanje dodatka za topli obrok, odnosno troškova smještaja i prijevoza učesnicima, prostorije za sastanak, prevođenje ukoliko je potrebno, itd., te će direktno kontaktirati učesnike i govornike).

Za više informacija o instrumentu TAIEX molimo Vas da posjetite TAIEX-ovu internet stranicu: http://taiex.ec.europa.eu
Na TAIEX-ovoj internet stranici se mogu naći dnevni red i prezentacije sa svih događaja koje organizuju.

Opšta e-mail adresa TAIEX-a je elarg-taiex@ec.europa.eu

II. Program P2P

U skladu sa Komunikacijom Evropske komisije (EK) na temu „Zapadni Balkan: jačanje evropske perspective” od 05.03.2008. godine, Generalna direkcija za proširenje EK je pokrenula novu strategiju o građanskom društvu „Instrument za građansko društvo” (CSF). Ova inicijativa podrazumijeva podršku državnom i višekorisničkom nivou i sastoji se od tri dijela koji zajedno imaju za cilj jačanje uloge građanskog društva u demokratskim procesima:

  • Tehnička pomoć građanskim i inicijativama na izgradnji kapaciteta (TACSO) u cilju jačanja građanskog društva;
  • Program Ljudi ljudima (P2P) koji podrazumijeva posjete EU institucijama i tijelima u cilju razmjene iskustava, znanja i dobrih praksi između korisnika, EU i organizacija građanskog društva zemalja članica EU; i
  • Partnersko djelovanje u koje su uključene organizacije građanskog društva zemlje korisnice i EU, a podrazumijevaju prenošenje znanja i realizovanje inovativnih trans-državnih projekata.

Ciljevi programa Ljudi ljudima (P2P):

  • Pomoć organizacijama građanskog društva korisnicima da se upoznaju sa institucijama i procedurama donošenja odluka u EU, kao i sa politikama, zakonima i programima EU;
  • Davanje prilike organizacijama građanskog društva da uspostave kontakt i mrežu sa svojim kolegama u državi, regiji ili u EU, i uspostave nova partnerstva;
  • Stimulaciju građanskih inicijativa u okviru pojedinačnih država i u regionu.

Ciljane grupe

Program P2P ubuhvata sljedeće zemlje kandidate i potencijalne kandidate za članstvo u EU:
Albanija, Bosna i Hercegovina, Hrvatska, Kosovo , Bivša Jugoslavenska Republika Makedonija, Crna Gora, Srbija i Turska, te Island.

Program je usmjeren na sve slojeve građanskog društva gore pomenutih zemalja korisnica. To, između ostalog, može uključivati sljedeće grupe: udruženja poslodavaca; sindikate; nevladine organizacije koje se bave temama nevezanim za pravnu stečevinu EU kao što su jednak pristup prilikama, ne-diskriminacija, zapošljavanje, prava djece, mladih, itd;  organizacije koje djeluju o oblasti kulture, umjetnosti, obrazovanja i jezika; grupacije za zaštitu ljudskih prava, uključujući i grupe za zaštitu prava manjina; uredi za pružanje pravne pomoći; udruženja poljoprivrednika; predstavnici udruženja koja se tiču religije; udruženja potrošača; organizacije civilnog društva koje se bave zdravstvenom zaštitom, itd.

Od pokretanja programa P2P preko 1000 predstavnika različitih organizacija građanskog društva su učestvovali u studijskim posjetama, razgovarajući međusobno o temama kao što su poljoprivreda i ruralni razvoj, uloga građanskog društva u izradi politika EU, žene u poslovanju, dijalog među kulturama, socijalni dijalog i politika upošljavanja, klimatske promjene i obnovljiva energija, osobe sa invaliditetom, mladi, organizovani kriminal i korupcija, itd.

Vrsta aktivnosti koje se provode u okviru programa P2P

Program uglavnom podrazumijeva organizovanje:

  1. Studijske posjete grupi zemalja, pri čemu su 3-5 predstavnika po korisniku pozvani u Brisel ili u druga sjedišta EU institucija. U tom slučaju, učesnici dijele profesionalno  iskustvo, ali potiču iz različitih dijelova regije. Cilj ovih posjeta je izgradnja regionalnih i evropskih mreža. Radni jezik ovakvih posjeta je engleski. 
  2. Događaji u okviru samo jedne zemlje su usredsređeni na samo jednog korisnika i za cilj imaju stimulisanje i jačanje dijaloga i saradnje između svih interesnih strana. Organizuju se na području regiona.

Proces odabira

  1. Odabir tema
    Teme koje će biti obrađivane u okviru programa P2P određuje Generalna direkcija za proširenje u skladu sa političkim, zakonodavnim i društvenim prioritetima utvrđenim u odnosu na ciljani region, odnosno korisnike, a uzimajući u obzir prijedloge Delegacija Evropske unije.
  2. Odabir učesnika
    Odabir učesnika kako u studijskim posjetama tako i u događajima koji se organizuju na nivou jedne države vrši Generalna direkcija za proširenje uz pomoć Delegacija Evropske unije.

Logistika

Jednom kada se utvrde teme, ciljana grupa i program studijske posjete, Generalna direkcija za proširenje se bavi organizacijskim, logističkim i finansijskim aspektima studijske posjete, kao što su prijevoz i smještaj (ako je to potrebno).

Vrsta aktivnosti koje se provode u okviru programa P2P

Program P2P predviđa oko 30 događaja u 2011. godini. Za više detalja, molimo Vas da konsultujete internet stranicu TAIEX-a: Plan za P2P za 2011. http://ec.europa.eu/enlargement/taiex/p2p/planning_en.htm.

Kontakti:
Za sva dodatna pitanja o programu P2P, molimo Vas da kontaktirate: Elarg-CSF-P2P@ec.europa.eu
Ili vidite internet stranicu:  http://ec.europa.eu/enlargement/taiex/pdf/p2p/p2p-leaflet_en.pdf 

III. Instrument za pomoć organima lokalne uprave (LAF)

Šta je LAF?

Instrument za pomoć organima lokalne uprave (LAF) je program instrumenta TAIEX kojim upravlja Generalna direkcija Evropske komisije za proširenje.

Ciljevi:

Cilj programa je:
•    jačanje institucionalnih kapaciteta organa regionalne i lokalne samouprave sa ciljem daljeg usklađivanja sa zahtjevima EU
•    informisanje,  razmjena iskustava i najboljih praktičnih modela rada, međusobno i sa opštinama iz država članica
•    analiza funkcionisanja institucija EU i uloge organa lokalne i regionalne samouprave u primjeni pravnih tekovina EU

Ko su korisnici pomoći LAF?

– države sa statusom kandidata za članstvo:  Turska, Bivša Jugoslovenska Republika Makedonija, Crna Gora i Srbija
– države sa statusom potencijalnog kandidata za članstvo:  Albanija, Bosna i Hercegovina, Kosovo*

Ovaj program namijenjen je predstavnicima organa lokalne i regionalne samouprave: izabranim načelnicima opština ili gradonačelnicima, rukovodiocima okruga ili pokrajina ili višim stalno zaposlenim službenicima.

Seminari u okviru Instrumenta pomoći za organe lokalne uprave

LAF uglavnom obuhvata organizaciju seminara na kojima učestvuje više zemalja, gdje se u Brisel poziva 5 do 7 predstavnika po zemlji korisnici. Cilj ovih okupljanja je da se izgrade mreže na regionalnom i evropskom nivou i učesnici upoznaju sa zakonskim propisima i programima EU.

Radni jezik je engleski.

Kontakt: Ukoliko imate dodatna pitanja o LAF-u, obratite nam se putem elektronske pošte na adresu: Elarg-Taiex@ec.europa.eu

List kontakata za sve zemlje iz Procesa proširenja je dostupna ovdje

Dodatne informacije: Više informacija o LAF-u možete dobiti na stranici Detaljno o LAF-u

IV. Instrument za stabilnost (IfS)

Pokretanjem Instrumenta za stabilnost 2007. godine, kao nasljednika Mehanizma za brzo reagovanje, Evropska komisija je značajno intenzivirala svoje djelovanje u oblasti spriječavanja konflikata, upravljanja krizama i izgradnje mira.

Projekti odgovora na krize u okviru Instrumenta za stabilnost se fokusiraju na čitav niz pitanja kao što su posredovanje, izgradnja povjerenja, prijelazne uprave, jačanje vladavine zakona, tranzicijska pravda i uloga prirodnih resursa u konfliktima. Ovakve aktivnosti se mogu finansirati u okviru IfS u kriznim situacijama ili u slučaju nadolazeće krize kada finansijska pomoć iz drugih EU izvora ne može biti obezbjeđena na vrijeme.
IfS je već korišten za finansiranje velikog broja različitih projekata u odgovoru na krize u cijelom svijetu. Najveći dio sredstava je uložen u projekte u Africi, pacifičkom dijelu Azije, na Balkanu, nakon kojih dolaze Srednji Istok i Latinska Amerika, te Karibi.

Partnerstvo na izgradnji mira je inovativni dio IfS-a i uspostavljen je u cilju jačanja građanske ekspertize za aktivnosti usmjerene na izgradnju mira. Namjera iza ove ideje je da se produbi dijalog između građanskog društva i institucija EU. On se naročito odnosi na organizacije građanskog društva i trustove mozgova, ali i na međunarodne organizacije i agencije u zemljama članicama EU.
Instrument za stabilnost (IfS) također omogućava EU da pomogne izgradnju dugoročnih međunarodnih, regionalnih i državnih kapaciteta za borbu protiv stalnih trans-regionalnih i globalnih prijetnji.

Ukoliko imate pitanja o Instrumentu za stabilnost na koja odgovore ne nudi ova internet stranica, molimo Vas da kontaktirate RELEX-IFS-INFO@ec.europa.eu.

Program za privremeno reagovanje u okviru Instrumenta za stabilnost a putem Programa za kontorlu lakog naoružanja se u Bosni i Hercegovini bavi ostacima eksplozivnih naprava iz rata.